پنل کاربری
معرفی حوزه های علمیه
آمار سایت
    
    آمار بازدید
    بازدید امروز: 417
    بازدید دیروز: 342
    بازدید ماه:5610
    بازدید سال:5610
    بازدید کل:721731

بررسی مشروعیت توسل از دیدگاه شیعه و اهل سنّت

بررسی مشروعیت توسل از دیدگاه شیعه و اهل سنّت

در این نوشتار مشروعیت توسل را از دیدگاه علمای شیعه و اهل سنّت مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است.

مسئله توسل یکی از مسائل مهم کلامی است که – متأسفانه – در دوران معاصر به عنوان یکی از مسایل اختلافی میان مسلمانان مطرح شده است . به طوری که مخالفان مشروعیت توسل ، موافقان را به شرک متهم می کنند ،‌وموافقان مشروعیت توسل، مخالفان را به دشمنی و به بیزاری از پیامبر واولیا صالحین نعت می کنند ،که نتیجه آن آفزودن بر تعصبات مذهبی و تضعیف روحیه اخوّت اسلامی نصیب جهان اسلام شده است .

معمولاًدر کتاب هایی که اخیراً از سوی مخالفان توسّل منتشر می شود، مسئله توسّل به صالحان را، نوعی اختلاف میان سنّی و شیعه قلمداد می کنند، در حالی که اختلاف در مشروعیت توسل، اختلاف بین سنی و شیعه نیست ، بلکه اختلافی است میان وهابی ها با دیگر فرق اسلامی (اعم از شیعه و سنّی)است. زیرا جمهور اهل سنّت ( اشاعره ،‌ماتریدیه ، معتزله و..) توسل به انبیا و اولیاء صالحین را مشروع می دانند ، و تنها تعداد قلیلی آن را حرام ویا مکروه قلمداد می کنند .

توسل به انبيا و اولياء و زيارت مزارهاي آنان و تبرک به آنها براي استجابت دعا و تقرب به خداوند امري پذيرفته شده نزد عموم مسلمانان بوده و هست. اين امور علاوه بر شيعه در ميان مذاهب اهل سنت نيز مشروع دانسته مي شود و تنها وهابيها (پيروان محمد بن عبدالوهاب) بر بدعت و حرام بودن توسل ، تبرّک و زيارت اماکن مقدس اصرار مي ورزند. اما پيروان ساير مذاهب اسلامی نه تنها اين امور را بدعت نمي دانند بلکه بسياري از بزرگان آنان خود به پيامبر(ص) و اهل بيت (ع) وصالحان متوسل شده و حاجات خود را از خداوند مي خواهند.
از آنجا که توسل به اسباب برای رسیدن به اهداف، چه در زندگی مادّی انسان و چه در حیات معنوی، از دیدگاه فطری و عقلایی امری مطلوب و حتی ضروری به شمار می‌رود، در اصل مشروعیت و جواز توسل، به گونه اجمالی، کمتر تردید شده است. آیة ۳۵ سوره مائده تحصیلِ وسیله برای قرب الاهی را همراه با جهاد در راه خدا موجب رستگاری مؤمنان دانسته است.
برای اثبات جواز توسل و حتی مطلوبیت آن از دیدگاه شرعی احادیث متعددی که در منابع شیعه و اهل سنّت نقل شده، قابل استناد است. به گفته امیر مؤمنان، برترین وسیله‌ای که متوسلان با آن به خداوند تقرب می‌جویند، ایمان به خدای یگانه و پیامبر او و جهاد در راه خدا و انجام دادن فرایض است. به موجب حدیث عثمان بن حُنَیف که منابع حدیثی متعدد آن را آورده‌اند؛ مرد نابینایی به توصیه پیامبر اکرم، با توسل به ایشان بینایی خود را بازیافت. بعلاوه، بنا بر حدیث ابوسعید خُدْری، در دعایی که پیامبر اکرم آموزش داده‌اند، توسل به مقام و منزلت صالحان روا و مطلوب است.
احادیث دیگری نیز در منابع فریقین مشروعیت توسل را اثبات می‌کند ، از جمله در ادعیه و مناجات‌های منصوص، نیز بسیار است
معناي توسل
الف ـ توسل در لغت
«و يقال: توسّل فلان الي فلان بوسيلة، ای تسبّب اليه بسبب و تقّرب اليه بحرمة آصرة تَعطِفُه(تُعطِفه)عليه؛ گفته مي‌شود فلان كس به فلان شخص با وسيله نزديكي جسته است، يعني شخصي يا چيزي را سبب تقرب قرارداده. ويژگي آن وسيله اين است كه در نزد (متوسل‌اليه) احترام دارد، لذا توجّه و محبّت او را به سوي توسل كننده جلب مي‌كند.» . وسيله عبارت است از توسل جستن به چيزي كه از روي ميل و رغبت باشد . وسيله، آن‌چه موجب نزديكي به ديگري شود .
ب ـ توسل در اصطلاح
وسيله چيزي است كه به واسطه آن به مقصود برسيم . قرطبي وسيله را به معناي قربت كه سزاوار است به واسطه آن درخواست مطلب شود، مي‌داند . زمخشري هر آن‌چه را كه موجب نزديكي و تقرب شود، چه خويشاوندي باشد و چه امر ديگر وسيله مي‌داند، كه براي هر چيزي كه با آن به سوي خدا توسل شود، مانند فعل طاعت و ترك معصيت عاريه گرفته شده است . بنابراين وسيله معناي عامي دارد كه شامل خيلي از امور مي‌گردد.
توسل در اصطلاح ، عبارت است از خواستن حقیقی از حقیقت وجودی انسان‌هایی برگزیده و کامل برای وساطت در امر خیری مربوط به دنیا یا آخرت.
از تعریف مذکور، چندین مطلب به دست می‌آید:
الف) بدیهی است که توسل صرفاً لقلقه زبان نیست، بلکه خواستن حقیقی است.
ب) روشن است که در توسل، ما هرگز از قبر یا بدن فیزیکی و جسم پیامبر یا امام و ... چیزی طلب نمی‌کنیم، بلکه از حقیقت وجودی آنان است، استمداد می‌کنیم.
ج) «متوسل به» می‌بایست نسبت به «متوسّل» از کمال و مرتبت وجودی بیشتر و بالاتری برخودار باشد؛ چرا که وساطت جز در این صورت که واسطه، فوق «متوسّل» و دون «متوسّل الیه» باشد، معنا ندارد.
د) توسل باید در امر خیر، یعنی امری که منافاتی با نظام اَحسن الهی ندارد، باشد.
هـ) موضوع توسل می‌تواند امر خیر دنیوی و یا اخروی باشد.
و) ظرف توسل دنیاست به خلاف شفاعت مصطلح که ظرف آن جهان آخرت است.
توسل در اصطلاح اهل فلسفه، کلام و مفسران مفهوم عام و گسترده‌ای دارد و شامل هر عمل نیک و شایسته‌ای است که موجب قرب به خدا می‌گردد به عبارت دیگر، می‌توان گفت: وسیله یک معنای عام دارد که شامل تمام اعمالی می‌شود که سبب تقرب به خداست و یک معنای خاص که اَتمّ مصادیق آن است و آن پیامبران و اولیای خدا هستند که شایستگی دارند وسیله‌ای برای تقرب به خدا گردند.
مشروعیت توسل از دیدگاه اهل سنت
در ميان مسلمانا از صدر اسلام تا قرن هفتم، جواز توسل به پيامبران به ويژه پيامبر اعظم… جاي شك و شبهه نبوده، و همه فرقه‌ها و مذاهب اسلامي به آن اعتقاد داشتند. بعد از قرن هفتم شبهاتي از سوي برخي افراد مطرح گرديد، كه در قرون اخير منشأ وجود فرقه‌اي خاص در ميان مسلمانان شد.
در نزد پیروان اهل سنت توسل به انبيا و اولياء و زيارت مزارهاي آنان و تبرک به آنها براي استجابت دعا و تقرب به خداوند امري پذيرفته شده نزد عموم آنها بوده و هست. بلکه بسياري از بزرگان اهل سنت خود به پيامبر(ص) و اهل بيت (ع) متوسل شده و حاجات خود را از خداوند طلب می کردند ،‌و کتاب های متعددی در این خصوص تالیف کرده اند ،‌که در اینجا به برخی از دیدگاه های آنان در مورد مشروعیت توسل و جواز آن اشاره می شود :
1- سمهودي: « توسل و استغاثه و تشفع به پيامبر… در بارگاه خداوند حكيم جايز بلكه نيكوست، هر دينداري جواز آن را مسلّم مي‌داند، و سيرة انبيايي سلف، بندگان صالح و علماي اسلام آشكارا برآن دلات دارد. تا قرن هفتم هيچ دينداري جواز توسل را منكر نشده است، حداقل ما به آن برنخورده‌ايم» .
2- ابن‌كثير : ابن کثیر در تفسیر خود ذيل این آيه 64/ سوره نساء مي‌نويسد: خداوند به گناه‌كاران ارشاد مي‌كند كه پيامبر… را در نزد خداوند وسيله قرار دهند، هم خود استغفار نمايند و هم از آن حضرت بخواهند تا در نزد ذات حق تعالي براي آنان طلب مغفرت نمايد، در اين صورت است كه مشمول رحمت واسعة الهی قرار گرفته، توبه‌شان مورد پذيرش واقع مي‌شود. بعد به عنوان نمونه توسل اعرابي به قبر پيامبر… و بخشش خداوند را ذكر مي‌كند .
3- عبدرى قيروانى: از بزرگان مالكيه(متوفاى731) در مشروعیت توسل گفته است :« كسى كه به زيارت حضرت رسول رود و به ساحت او متوسل و پناهنده شود و حاجت بخواهد، مايوس نخواهد شد ؛ چرا كه آن حضرت ، شافع مشفع است و توسل به او موجب ريزش و آمرزش گناهان مى شود. هركس درآستان آن حضرت بايستد و به او متوسل شود. خداوند را بخشنده و مهربان خواهد يافت»
4- قسطلانى در كتاب « المواهب اللدنيه » گفته است :« زائر پيامبر اكرم ، سزاوار است كه دعا و تضرع و استغاثه و تشفع و توسل بسيار داشته باشد. استغاثه ، طلب يارى و پناهجويى است . فرقى نمى كند كه به لفظ استغاثه باشد، يا توسل ، يا تشفع و توجه . توجه هم به معناى آن است كه انسان در پى يك موجه و آبرومند و صاحب جاه و منزلت برود و توسل جويدتا به يك مقام بالاتر از او دسترسى پيدا كند. »
5- زرقانى در شرح المواهب نيز نوشته است :« زائر پيامبر (ص ) به آن حضرت توسل جويد و در توسل به او، از خداوند به جاه و مقام وى مسالت كند، چرا كه توسل به حضرتش كوههاى گناه و بارهاى سنگين معاصى را فرو مى ريزد، بركت شفاعت او و عظمتش در پيشگاه پروردگار، در حدى است كه هيچ گناهى ياراى ماندن در برابرش نيست . هركس جز اين عقيده داشته باشد، محرومى است كه خداوند، چشم بصيرتش را كور كرده و دلش را به گمراهى كشانده است . آيا مخالف اين عقيده ، اين آيه را نشنيده است : « ولو انهم اذ ظلموا انفسهم ... » تا آخر آيه
6- «امام مالك » درحرم پيامبر… به منصور دوانيقي گفت: «هو وسيلتك و وسيلة ابيك آدم؛ آن حضرت وسيله توست همان‌گونه كه وسيله پدرت آدم بوده است» . از بیانات «مالك» استفاده می شود كه توسّل به پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ مخصوص زمان حیات او نیست بلكه بعد از وفات هم باید او را به عنوان «وسیله» ‌نزد خدای تبارك و تعالی، واسطه قرار داد بلكه در روز قیامت كبری ـ كه روز سختی است ـ پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ وسیله ی نجات فرزندان آدم ـ علیه السلام ـ خواهد بود.
مشروعیت توسل از دیدگاه شیعه:
دیدگاه و نظر علماى شیعه در مسأله توسل روشن است؛ زیرا به اجماع و اتفاق توسل را مشروع و جایز مي‏ دانند؛ و عملاً هم به ذوات مقدس انبیا و صالحین توسل می جویند ، البته با این شرط که موجودى در عرض خدا و مستقل در اثر قرار داده نشود . در همین زمینه روایتی از اهل بیت(عليهم السلام)نقل شده است که به آن اشاره می کنیم:
1. سلمان فارسی از پیامبر گرامی اسلام(ص) چنین نقل می کند: خداوند می فرماید: ای بندگان، آیا چنین نیست که چه بسا کسی حاجات بزرگی از شما می خواهد و شما حوایج او را برنمی آورید، تا اینکه کسی را که محبوب ترین مردم نزد شماست، شفیع قرار می دهد؛ آن گاه حاجات او را به احترام آن شفیع برمی آورید؟ «الا فاعلموا ان اکرم الخلق علی وافضلهم لدی محمد واخوه ومن بعده الائمة الذین هم الوسائل الیّ؛ حال آگاه باشید و بدانید که گرامی ترین خلق نزد من، محمد و برادر وی علی و امامان پس از اویند که همانا «وسیله» مردم به سوی من اند.»
2. ابن شهر آشوب از امام علی(ع) نقل می کند که حضرت در ذیل آیه «وابتغوا الیه الوسیلة»فرمود: «انا وسیلته؛ من وسیله خدا هستم.»
3. از حضرت علی بن موسی الرضا (ع) چنین نقل شده است: «قال رسول الله: الائمة من ولد الحسین من اطاعهم فقد اطاع الله و من عصاهم فقد عصا الله هم عروة الوثقی وهم الوسیلة الی الله؛ امامان از فرزندان حسین اند. هرکس از آنان اطاعت کند، از خدا اطاعت کرده است و هر کس از آنان سرپیچی کند، همانا خدا را نافرمانی کرده است. آنان دستگیره محکم و وسیله به سوی خدایند.»
4. در امالی شیخ طوسی به نقل از محمدبن مثنی آمده است: من از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود: «نحن السبب بینکم و بین الله عزوجل.»
5. شیخ صدوق از امام صادق(ع) چنین نقل می کند: روز قیامت پس از آنکه بهشتیان به بهشت و دوزخیان به دوزخ مسکن یابند، بنده ای هفتاد خریف در میان آتش بماند(خریف هفتاد سال است). سپس به خدا رو می کند و می گوید: «یا رب اسألک بحق محمد و اهل بیته لما رحمتنی.» خدا به جبرئیل فرمان می دهد او را از جهنم بیرون آورد. آن گاه خدا می فرماید: آگاه باش، به عزت و جلالت خودم سوگند، اگر نبودند کسانی که مرا به حقشان قسم دادی، هر آینه بر مذلت و خواری ات در آتش می افزودم، ولی بر خودم حتم کرده ام هر بنده ای مرا به حق محمد و اهل بیتش قسم دهد و سعادت خویش را از من بخواهد، او را بیامرزم و از گناهی که بین من و اوست، درگذرم. اینک تو را آمرزیدم و از گناهت درگذشتم. آن گاه او را به بهشت می برند.
ادله مشروعیت توسل
1- آيات قرآن كريم
قرآن کریم به عنوان كتاب جاويد خداوند بر انسان‌ها، نه تنها توسل را منع نكرده است بلكه مي‌توان از آيات مختلف آن كتاب آسماني جواز توسل را استنباط نمود. طبق منابع فريقين، علما و دانشمندان با آيات زيادي بر جواز توسل استدلال نموده‌اند، که در این‌جا به چند نمونه از آيات اشاره مي‌گردد:
1- مائده/35: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛ ای كساني كه ايمان آورده‌ايد پرهيزگاري پيشه كنيد، و وسيله‌ای براي تقرب به خدا بجوييد، و در راه خدا جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد». عبارت فخر رازي در ذیل آیه چنین است: «فالوسيلة هي التي يتوسّل بها الي المقصود؛ وسيله هر چيزي است كه به واسطه آن به مقصود تقرب و نزديكي جسته شود» عموميت دارد و شامل همة موارد مي‌گردد» .
2- نساء/64: «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاَّ لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً؛ ما هيچ پيامبري را نفرستاديم، مگر به اين منظور كه به فرمان خدا از وي اطاعت شود، و اگر اين مخالفان هنگامي كه به خود ستم مي‌كردند، به نزد تو مي‌آمدند و از خدا طلب آمرزش مي‌كردند و پيامبر هم براي آنها استغفار مي‌كرد، خدا را توبه‌پذير و مهربان مي‌يافتند».
ابن‌كثير ذيل این آيه مي‌نويسد: خداوند به گناه‌كاران ارشاد مي‌كند كه پيامبر… را در نزد خداوند وسيله قرار دهند، هم خود استغفار نمايند و هم از آن حضرت بخواهند تا در نزد ذات حق تعالي براي آنان طلب مغفرت نمايد، در اين صورت است كه مشمول رحمت واسعة الهی قرار گرفته، توبه‌شان مورد پذيرش واقع مي‌شود. بعد به عنوان نمونه توسل اعرابي به قبر پيامبر… و بخشش خداوند را ذكر مي‌كند .
فخر رازي مي‌نويسد: «و انّهم اذا جائوه فقد جائوا من خصّه الله برسالته و اكرمه بوحيه و
جعله سفيرا بينه و بين خلقه و من كان كذلك فانّ الله لايرد شفاعته؛ هنگامي نيازمند به سوي
رسول خدا رو مي‌آورد، به كسي رو آورده است كه خداوند او را به پيامبري برگزيده و با وحی خود او را گرامي داشته و سفير بين خود و بندگانش قرار داده است؛ خداوند شفاعت چنين شخصي رارد نمي‌كند» .
3- بقره/37: «فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ؛ سپس آدم از پرورگارش كلماتي دريافت داشت (و با آنها توبه كرد) و خداوند توبة او را پذيرفت، چرا كه خداوند توبه‌پذير و مهربان است».
آلوسي بعد از نقل تفاسير مي‌نويسد: «و اذا اطلقت الكلمة علي عيسي† فلتطلق الكلمات علي الروح الاعظم والحبيب الاكرم… فما عيسي بل و ما موسي (وما. . . ) الاّ بعض من ظهور انواره و زهرة من رياض انواره...؛ يعني، وقتي كلمه بر حضرت عيسي† استعمال گردد، به طريق اولي كلمات بر روح اعظم و حبيب اكرم (رسول خاتم) اطلاق مي‌گردد، زيرا پيامبران ديگر جزئي از ظهورات انوار مقدس رسول گرامي اسلام است» .

2- روایات :
در اين بخش نيز روايات زیادی در منابع فرقين که بر جوار توسل صراحت دارد ،آمده است، از آن جمله :
1- عثمان بن حنيف روايت مي‌كند كه مرد نابينايي خدمت پيامبر… رسيد و گفت: از خداوند بخواه به من عافيت بخشد. . . آن حضرت به او دستور داد: وضو بگیرد و دو ركعت نماز گذارد، آن‌گاه اين دعا را بخواند «اللهمّ انّي أسألك و أتوجّه اليك بنبيك محمّد… نبیّ الرّحمة، يا محمّد انّي أتوجّه بك الي ربّي في حاجتي لتقضيَ، اللهم شفّعه فيّ؛ بار خدايا! به وسيله نبي تو «محمد» كه پيامبر رحمت است، تو را سؤال مي‌كنم و به تو رو مي‌آورم. ای محمد! به واسطه شما در حاجتم به سوي پروردگارم رو آوردم تا برآورده شود؛ بار خدايا! او را شفيع من قرار دهد». بعد راوي مي‌گويد: «ما تا هنوز متفرق نشده بوديم آن مرد وارد شد در حالی كه نابينا نبود» . آیت‌الله سبحاني نيز می‌گوید: «اتقان و صحت سند حديث جاي سخن نيست، حتي ابن‌تيميه سند آن را صحيح خوانده، رفاعي وهابي كه سعي در مخدوش نمودن احاديث جواز توسل دارد، اين حديث را صحيح و مشهور مي‌داند» .
2- از جابر بن عبدالله انصاري روايت شده كه گفت: «كان رسول الله… يقول: وسّلوا بمحبّتنا الي الله واستشفعوا بنا؛ رسول خدا مي‌فرمود: به محبت ما به سوي خدا توسل جوييد وطلب شفاعت نماييد» .
3- توسل مرد نابینایی كه در پاسخ سؤال قبلی مفصل نقل شد... كه رو كرد بر پیامبر رحمت و عرض كرد:
یا محمّد إنّی قد توجَّهت بِكَ إِلی رَبّی فی حاجَتی هذه لِیَقْضیَ اللّهمّ! فَشَفِّعْهُ فیَّ ای محمد من درباره حاجتم به وسیله تو به خدایم متوجّه می شوم تا حاجتم را برآورده بفرمایی، پروردگارا شفاعت او را درباره من بپذیر.
4- در حدیث صحیح از انس بن مالك نقل شده: پیامبر عزیز اسلام روز جمعه در مسجد مشغول خواندن خطبه نماز جمعه بود، در این حال مردی وارد مسجد شد و مستقیماً به سوی رسول خدا _ صلی الله علیه وآله _ رفت و به حضرت عرض كرد: یا رَسُولَ اللّهِ هَلَكتِ المَوَاشِی وَانقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللّهَ أَنْ یُغِیثُنَا. قال: فَرَفَعَ رَسُولُ اللّهِ صلَّی اللّه علیه و آله و سلَّم یَدَیْهِ فَقَالَ: «اللّهُمّ أَسْقِنا، اللّهُمّ أَسْقِنا اللّهُمّ أسقِفا ای رسول خدا! احشام از بین رفت راه امید بسته شد، از خداوند بخواهید به فریاد ما برسد!
راوی می گوید: رسول خدا دو دست مباركشان بالا برد و عرض كرد: خدایا با آب سیرابمان كن.
5. عن انس بن مالك قال، قالت أُمُّی یَا رسُول اللّهِ، خادِمُك أَنَسٌ أدعُ اللّهَ لَهُ، قال: «اللّهُمَّ أَكْثر ماله، وَ وَلَدهُ، وَ بَارِك لَهُ فِیما أَعطَیتَهُ
انس بن مالك می گوید: مادرم به رسول خدا عرض كرد یا رسول اللّه خدمتگذارت انس را دعا كن. حضرت فرمود: خدایا مالش و اولادش را زیاد كن و آنچه كه به او عطا می فرمایی مبارك گردان.
6. عن السَّائِبَ بن یَزیدَ یَقولُ: ذَهَبَتْ بِی خَالَتِی إلَی رَسُولِ اللّهِ(ص) فَقَالَتْ: یَا رَسُولَ اللّه، إِنَّ ابْنَ أُختی وَجِعٌ، فَمَسَحَ رَأسِی، وَ دَعا لی بِالبَرَكَهِ، ثُم تَوَضَّاء فَشَرِبْتُ مِنْ وُضوئِهِ سائب بن یزید می گوید: به همراه خاله ام خدمت رسول خدا _ صلی الله علیه وآله _ رفتیم، خاله ام عرض كرد: یا رسول اللّه این (سائب) پسر خواهرم مریض است، پس رسول خدا _ صلی الله علیه وآله _ دست مباركش را به سرم كشید و در حق من دعا كرد، سپس وضو گرفت و من از آب وضوی آن حضرت خوردم.
از مجموع روایات گذشته بدست می آید كه مردم هم در حیات پیامبر و هم بعد از وفات ایشان، به آن حضرت متوسل شده و شفاعت می طلبیدند. و طبق آیات قرآن و روایات وارده، استغاثه و استشفاء از پیامبر اسلام- صلی الله علیه وآله- جایز و موجب بركت و رحمت خداوند است
نتیجه
از مجموع آنچه گذاشت معلوم می شود که اكثر مسلمانان (فريقين) توسل جستن به پيامبر… را قبل از خلقت و در زمان حياتش جايز مي‌دانند، آن‌چه محل شبهه برخي از متأخرين واقع شده است، جواز توسل به ارواح انبياي الهی و روح مطهر پيامبر اعظم بعد از انتقال از دار دنيا است. که شیعه واهل سنت جواز توسل به حضرت خاتم را اعم از زمان حیات یا بعد از حیات آن حضرت جایز می دانند ، اما وهابیان بين زمان حيات و بعد ازمرگ دنيايي فرق گذاشته‌اند. که توسل به آن حضرت در زمان حیات جایز دانسته اما بعد از حیات توسل را شرک می دانند
البته ناگفته نماند که مخالفان مشروعیت توسل به پیامبر بعد از وفات از يك نكته غفلت نموده‌اند كه بر اساس آن‌چه از آيات، روايات و كتاب‌های فلسفي و كلامي به دست مي‌آيد، اصالت انسان از آن روح اوست؛ توسل و درخواست شفاعت، همه مربوط به جنبه روحي آن حضرت مي‌شود، نه به جنبی جسمانی آن حضرت .


منابع و مآخذ
1ـ آلوسی، سيد محمود، روح المعاني، دار احياء التراث العربي، بیروت، ج1، بي‌تا.
2ـ ابن کثیر، اسماعيل، تفسير القرآن العظيم، دارالفكر، بيروت، ج2، چاپ دوم، 1389ق.
3ـ ازهری، محمد بن احمد، معجم تهذيب اللغه، دار المعرفه، بيروت، ج4، چاپ اول، 1422ق.
4ـ اصفهانی، راغب، المفردات في غريب القرآن، دارالمعرفه، بيروت، بي تا.
5ـ رازی، محمد بن عمر(فخرالدين)، التفسير الكبير، المكتبه التوفيقيه، قاهره، ج11، بي‌تا.
6ـ زمخشری محمود بن عمر، الكشّاف عن حقايق التنزيل، دار احياء التراث العربي، بیروت، ج1، چاپ دوم، 1421ق.
7ـ زيني دحلان، سيد احمد، الدررالسنيه، به نقل از آيين وهابيت، جعفرسبحاني، انتشارات اسلامي، قم، 1364ش.
8 سمهوری، علي بن احمد، وفاء الوفاء، دار احياء التراث العربي، بیروت، ج3ـ4، چاپ چهارم، 1371ش.
9ـ عميد، حسن، فرهنگ عميد، اميركبير، تهران، ج1، چاپ سوم، 1360ق.
10 ـ حسینی، سيد نورالله، احقاق الحق، مكتبه آيت الله المرعشي، ج 18.

 

نویسنده:سید زهیر المسیلینی

برچسب مطلب:
     بازدیدها: 1578  |  نظرات: 0
مطالب مشابه
بخش نظرات
نام شما:*
ایمیل:
سوال:
دو منهای یـک؟ ( جواب بصورت عدد نوشته شود )
پاسخ:*
کلیه حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به سازمان بسیج طلاب و روحانیون گلستان می باشد | طراحی و اجرا : سفارش دات نت